Takviye Rafı ile Doping Kontrol Odası: Müsabakaya Çıkan Karatecinin Kontrol Listesi

Beslenme yazılarının çoğu yemekten söz eder. Bu yazı, yemeğin arkasındaki raftaki kavanozdan ve sporcuların ilk kez karşılaştıklarında şaşırdıkları bir kuraldan söz ediyor.

Bir federasyon çatısı altında müsabakaya çıkıyorsanız, doping kurallarına da tabisiniz. Bu kuralların temelinde kesin sorumluluk ilkesi vardır: numunede bulunan yasaklı maddeden, oraya nasıl geldiğinden bağımsız olarak sporcu sorumludur. Bilmemek savunma değildir. Kavanozu antrenörünüzün vermiş olması savunma değildir. Etiketin bir içeriği yazmamış olması da savunma değildir.

Sert bir kural, doğru. Ama pratik sonucu basit: ağzınıza giren her şeyin güvenli olduğuna birinin karar vermesi gerekir ve o kişi sizsiniz.

Etiket hikâyenin tamamı değil

Gıda takviyesi, ilaç gibi denetlenmez. Türkiye dâhil çoğu pazarda takviyenin satıştan önce etkili olduğunu kanıtlaması gerekmez ve üretim denetimleri ilaç sektörüne göre daha gevşektir. Bunun iki sonucu var.

Birincisi çapraz bulaşma. Aynı tesis çok sayıda ürün üretir. Sabah uyarıcı içeren bir antrenman öncesi karışım basan hat, öğleden sonra sade protein tozu basıyorsa, eser miktarda geçiş olabilir. Bu miktar beslenme açısından hiçbir şey ifade etmezken laboratuvar açısından pekâlâ tespit edilebilir. Analiz laboratuvarları son derece hassastır; kariyer bitiren düzey, performansa etki eden düzeyin çok altındadır.

İkincisi kasıtlı tağşiş. Yağ yakıcı, antrenman öncesi ve kas geliştirici kategorilerindeki ürünlerin bir kısmında etikette yazmayan farmakolojik maddeler bulunmuştur; çünkü o maddeler ürünün işe yaradığı hissini verir. Etikette sizi uyaracak hiçbir şey olmayacaktır.

Bu iki sorun ne tatta ne dokuda ne de fiyatta belli olur. Tanınmış markanın pahalı ürünü otomatik olarak temiz, ucuz ürün otomatik olarak kirli değildir. Marka itibarı burada zayıf bir sinyaldir.

Gerçekten risk taşıyan kategoriler

Bütün takviyeleri tek bir torbaya koymak, insanı ya hepsinden kaçmaya ya hepsine güvenmeye götürüyor. Oysa risk dağılımı eşit değil.

• Düşük riskli ve iyi tanımlanmış: tek içerikli temel ürünler, örneğin D vitamini, hekimin eksiklik saptadığı durumda demir, sade kreatin monohidrat.
• Orta riskli, çoğunlukla bulaşma yoluyla: protein tozları, amino asit karışımları, karbonhidrat içecekleri.
• Yüksek riskli: uyarıcı içeren antrenman öncesi karışımlar, yağ yakıcılar, tartı öncesi hızlı kilo verme vaadiyle satılan her şey, testosteron veya büyüme hormonu artırıcı diye pazarlanan ürünler ve dozları gizleyen özel karışım ibareli her ürün.
• Başka yönden yüksek riskli: açıkta veya internetten alınan bitkisel ve geleneksel karışımlar; içeriği kelimenin tam anlamıyla bilinmiyor.

Kilo düşürme ürünlerinin nerede durduğuna dikkat edin. Cuma günü sıkleti tutturmaya çalışan karateci, tam da diüretik etkili bir ürüne en çok kanacak sporcudur. Diüretikler hem kendi başlarına hem de maskeleyici ajan olarak yasaklıdır.

İlaçlar da sayılır

Doping kuralları maddenin takviye dükkânından mı eczaneden mi geldiğine bakmaz. Sıradan şeyler önemlidir: bazı astım ilaçları, bazı alerji ve soğuk algınlığı preparatları, bazı hormon tedavileri, dikkat eksikliği için yazılan ilaçlar. Bunların bir kısmı belirli formlarda serbest, başka formlarda yasaktır; bir kısmı yalnızca müsabaka içi dönemde yasaktır.

Gerçek bir tıbbi durum için yasaklı listede yer alan bir ilaç gerekiyorsa meşru bir yol vardır: ulusal dopingle mücadele kuruluşuna yapılan tedavi amaçlı kullanım istisnası başvurusu. Bunu pozitif sonuçtan sonra değil, mümkünse önceden yapmak gerekir. Bu mekanizma zaten sporcu olmanın tedavisiz kalmak anlamına gelmemesi için var.

Bu hafta yapılacaklar

Yasaklı listeyi ezberlemenize gerek yok. Bir alışkanlık edinmeniz yeterli.

• Şu anda kullandığınız her ürünün ön yüzünü ve içerik panelini fotoğraflayın, telefonunuzda tek bir albümde tutun. Bir gün soru sorulursa hafızadan tarif etmek zorunda kalmazsınız.
• Her ürüne tek bir soru sorun: bu ne işe yarıyor ve aynı işi yemek görmez mi? Karatecilerin çoğu için dürüst cevap, düzgün bir öğün planının yeterli olduğudur.
• İlaç niteliğindeki her şeyi turnuvadan önceki gece değil, sezon başında eczacınıza danışın. Müsabakaya çıktığınızı ve doping kurallarına tabi olduğunuzu açıkça söyleyin.
• Karışım yerine tek içerikli ürünü tercih edin. İçerik sayısı azaldıkça ters gidebilecek şey de azalır.
• Patlayıcı güç, hızlı kilo verme veya hormonal etki vaadiyle pazarlanan ürünü rafa geri koyun. Vaat ne kadar güçlüyse, işi etikette yazmayan bir şeyin yapıyor olma ihtimali o kadar yüksektir.
• Ne kullandığınızı antrenörünüze söyleyin. İzin almak için değil, sonradan kimse şaşırmasın diye.

Dürüst denge

Rafın riskli ucundan uzak durmanın size maliyeti çok düşük. Yüksek riskli kategorilerin performans katkısı, zamanlama, mesafe ve karar hızıyla belirlenen bir sporda küçüktür; kaybınız ise yıllarla ölçülen bir men cezasıdır. Arkasında ciddi kanıt bulunan iki yasal yardımcı kreatin ve kafeindir, ikisi de vasat bir sporcuyu güçlü bir sporcuya çevirmez. Uyku, demir durumu, antrenman çevresinde makul karbonhidrat alımı ve istikrarlı çalışma çok daha fazlasını yapar; üstelik evrak işi çıkarmadan.

Takviye alışkanlığının daha sessiz bir bedeli de var. Tozun işi yaptığına inanan sporcu, performansı gerçekten değiştiren şeylere bakmayı bırakıyor. Kavanoz dolu bir çekmece, antrenman hacmi ya da yatış saati üzerine yapılması gereken zor konuşmadan kaçmanın bir yolu olabilir.

Bizimle çalışmak

Kartal Karate Akademisi olarak her yaştan müsabık ve amatör karateciyle çalışıyoruz ve gereksiz bir takviyeyi almanızı izlemektense sizi ondan vazgeçirmeyi tercih ederiz. Uluslararası karate şampiyonları Sensei Behzad Yaghoubian ve Sensei Homa Yaghoubian yönetiminde çocuk karate, yetişkin karate, öz savunma ve kondisyon programlarımız Pazartesi-Cumartesi 09:00-21:00 arası sürüyor. Adres: Yakacık Spor Kulübü, Spor Cd. No:4, Cumhuriyet Mahallesi, 34876 Kartal, İstanbul.

İlk dersiniz ücretsiz. Deneme dersi için karatekartal.fit/tr/register adresinden kayıt olabilir veya +90 501 366 56 30 numarasını arayabilirsiniz.

Buradakiler tıbbi tavsiye değildir. Düzenli kullandığınız ve size reçete edilen her şey için, müsabakaya çıktığınızı bilen bir hekime veya eczacıya danışın.