Kendi katanızı çekmek: kamera neyi gösterir, ne sıklıkla bakmalı

Hemen her karatecinin yaşadığı küçük bir şok vardır. İki yıldır çalıştığınız bir katayı çekersiniz, sonra izlersiniz ve karşınızdaki, yaptığınızı sandığınız kata değildir. Derin olduğuna emin olduğunuz duruş derin değildir. Uzun hissettiğiniz duraklama hiç sürmemiştir. Her dönüşte başınız yükselmektedir ve bundan haberiniz bile yoktur.

Bu boşluk bir karakter kusuru değildir. Sistem böyle kurulmuştur.

Kendi formunuzu neden doğru hissedemezsiniz

Kendi hareketinizi ağırlıklı olarak propriyosepsiyon üzerinden değerlendirirsiniz: uzuvlarınızın nerede olduğuna ve ne kadar gerginlik taşıdığına dair içsel duyu. Hızlıdır, karanlıkta da çalışır ve vazgeçilmezdir. Ama dışarıdaki bir ölçüte göre değil, sizin kendi alışkanlıklarınıza göre ayarlanmıştır.

Propriyosepsiyon size bu tekrarın bir öncekinden farklı hissettirdiğini güvenilir biçimde söyler. Gerçekte hangi şekilde olduğunuzu söyleme konusunda çok daha zayıftır. Bin kez yanlış durduğunuz bir duruş size doğru hissettirir, çünkü tanıdık olmak ile doğru olmak içeriden bakınca aynı şeydir. Üç metre ötede duran bir hocanın, sizin bir yıldır hissedemediğiniz bir şeyi tek cümlede düzeltebilmesinin sebebi tam olarak budur.

Kamera hoca değildir. Ama dışarıdan bir ölçüttür ve kendi duyularınızın sağlayamadığı kısım tam olarak odur.

Video neyi güvenilir biçimde gösterir

Bazı hatalar hiçbir uzmanlık gerektirmeden telefon ekranında görünür.

• Duruşun derinliği ve genişliği, sol tarafın sağ tarafla uyuşup uyuşmadığı
• Form boyunca baş yüksekliğinin inip çıkması, ki bu kaçak veren bir duruşun en net tek göstergesidir
• Temponun gerçekten değişip değişmediği, yoksa gizliden gizliye tekdüze mi olduğu
• Yer üzerindeki çizgide başladığınız noktaya göre nereye kaydığınız
• Aynı anda varması gereken el ile ayağın farklı zamanlarda varması
• Tekmeden sonra dengeyi toparlama ve oturmanın gerçekte ne kadar sürdüğü

Bunların hepsi bir geometri ya da zamanlama sorusudur ve bir objektifin iyi yakaladığı şey geometri ile zamanlamadır.

Videonun gösteremedikleri

İnsanların unuttuğu kısım burasıdır ve videonun eğitimin yerini alamayıp yalnızca onu tamamlayabilmesinin sebebi budur.

• Gerginlik. Kamera bir tekniğin kime taşıyıp taşımadığını, yoksa sadece aniden durdurulup durdurulmadığını göremez. Bu ikisi dışarıdan neredeyse aynı görünür.
• Ağırlığın gerçekte nerede olduğu. Bir duruş görsel olarak doğru olup yine de yanlış ayağın üstünde oturuyor olabilir.
• Nefes, ses kaydedip bilinçli olarak dinlemediğiniz sürece.
• Niyet. Karşınızda biri olacağı için mi hareket ettiniz, yoksa sıradaki hareket o olduğu için mi.
• Her türlü temas kalitesi. Bunkai çalışmasının kamerayla kendi kendine değerlendirilememesinin sebebi budur.

Tek geri bildiriminiz video ise, kameranın ölçtüğü şeylerde giderek iyileşir, ölçmediklerinde hiç ilerlemezsiniz. Kata kadar görsel bir çalışmada bu gerçek bir risktir.

Her tekrarı izlemenin sorunu

Motor öğrenmenin burada sezgiye ters gelen bir sözü var. Nasıl performans gösterdiğinize dair dışarıdan gelen bilgiye artırılmış geri bildirim denir. Beceri edinimi üzerine çalışmalar sıklıkla şunu bulmuştur: bunu her denemeden sonra vermek, çalışma sırasında harika görünen ama kalıcılığı zayıf bir öğrenme üretebilir.

Mekanizma basit. Ekran her tekrardan sonra neyin yanlış olduğunu size söylüyorsa, bunu kendiniz kestirme işini bırakırsınız. İçinde telefon olmasını gerektiren bir döngü çalışmış olursunuz. Bir kuşak sınavının ya da turnuvanın yapacağı gibi telefonu ortadan kaldırın, hiç geliştirmediğiniz hata fark etme becerisi ortada olmaz.

Çözüm videoyu bırakmak değil. Önce kendinizi tahmine zorlamak.

• Tekrarı yapın.
• Bakmadan önce, neyin yanlış olduğunu düşündüğünüzü yüksek sesle söyleyin.
• Sonra bakın.

Tahmininizle görüntü arasındaki fark, asıl çalışmanın kendisidir. Haftalar içinde bu fark kapanır ve kendi katanıza dair his geliştirmek dediğimiz şey tam olarak bu farkın kapanmasıdır.

İşe yarayan bir çekim düzeni

• Bir çalışma bloğunun başında ve üç dört hafta sonra tekrar çekin. Her antrenmanda değil.
• İki açı, ayrı ayrı: hizalanma ve simetri için önden, duruş derinliği ve baş yüksekliği için yandan.
• Telefon göz hizasında değil, kabaca kalça hizasında olsun. Göz hizası duruş derinliğini fena hâlde çarpıtır.
• Karede sabit bir şey bulunsun, yerdeki bir çizgi ya da bir kapı kasası, ki haftalar arasında karşılaştırabilesiniz.
• Bir kez normal hızda izleyip genel bir izlenim edinin. Sonra kafanızda tek bir soruyla bir kez daha izleyin.
• Üçüncü kez görüntüyü kapatıp yalnızca ayakları ve nefesi dinleyin. Ritim hatalarını duymak, görmekten çok daha kolaydır.

Bunu işe yarar kılan kural, her izleyişte tek soru. Nasıl görünmüş diye izlemek hiçbir şey üretmez. Sol taraftaki duruş sağdakinden sığ mı diye izlemek bir cevap üretir.

Gördüğünüzü beş değil tek bir ipucuna çevirin

Kendi kendine çalışmanın çoğunlukla battığı yer son adımdır. Dört hata bulursunuz, dördünü birden düzeltmeye kalkarsınız ve hiçbirini düzeltemezsiniz.

Birini seçin. Sonra onu, bedeninizin içini değil dışını işaret eden bir ipucuna çevirin. Dikkatin kendi vücut parçalarına yönelmesi, zaten kısmen otomatikleşmiş bir hareketi bozma eğilimindedir; dikkatin hareketin dışarıdaki etkisine yönelmesi ise genellikle işe yarar.

Yani dizinizi daha çok bükmeyi düşünmek yerine, başınızın duvardaki hayalî bir çizgi boyunca düz ilerlemesini düşünün. Kalçanızı itmeyi düşünmek yerine, yeri geriye doğru itmeyi düşünün. Aynı düzeltme, daha iyi anlatım.

Bir de uyarı

Kamera çalışmaya başladığı anda çoğu insan çalışmaz, gösteri yapar. Teknikler büyür, duraklamalar abartılır ve kata bir sunuma dönüşür. Bunu fark ediyorsanız dört tekrar çekin ve yalnızca üçüncüyü ya da dördüncüyü saklayın, yani telefonun orada olduğunu unuttuğunuz anı.

Video, hafızası olan bir aynadır. Geometride çok iyi, niyette işe yaramazdır ve ancak fark etme işini hâlâ sizin yaptığınız kadar seyrek kullanıldığında çalışır.

Bir objektifin göremediklerini görebilen bir çift göz istiyorsanız gelin, birlikte çalışalım. Kartal'da Yakacık Spor Kulübü'nde çocuk karatesi, yetişkin karatesi, kendini savunma ve kondisyon dersleri veriyoruz; ders saatlerimiz Salı ve Cumartesi 18:00–19:00, yetişkin dersimiz ise Perşembe 18:00–19:00. İlk ders ücretsiz. Denemek için: karatekartal.fit/tr/register