Her Kata Döner: Bunun Çıkışlar ve Alan Hakkında Öğrettiği Şey

Karateye yeni başlayan birine kata nedir diye sorun; büyük ihtimalle belli bir sırayla yapılan teknikler diye cevap verir. Yanlış değil ama işin dojo dışında en çok işe yarayan kısmını atlıyor. Her kata yer değiştirir. Adım atar, döner, başladığı noktaya geri gelir. Yerdeki bu desen, yani embusen, süs değildir. Katanın kişisel güvenlikle en doğrudan bağlantısı olan parçasıdır ve neredeyse hiç konuşulmaz.

Baştan dürüst olalım. Tehlikeli bir durumun en iyi sonucu, o durumun hiç içine girmemiş olmanızdır. Farkındalık, mesafe ve oradan uzaklaşmak her zaman önce gelir. Fiziksel teknik en son çaredir ve amacı kurtulup uzaklaşmaktır, kazanmak değil. Aşağıdaki hiçbir şey bu sırayı değiştirmez.

Kata sizi tek bir yöne bakar hâlde bırakmaz

Hangi stilde olursa olsun neredeyse her katayı düşünün. İlk birkaç hareketin içinde doksan derece dönmüş, yüz seksen derece dönmüş ya da düz çizgiden çıkmış olursunuz. Heian Shodan önce sola döner, sonra sağa, sonra bir hat boyunca ilerler ve yeniden döner. Bazı katalarda yön değişikliği sayısı onu geçer.

Bunun salon düzeyinde pratik sebepleri var. Dönüş, çalışanı küçük bir kare alanın içinde tutar ve dengeyi yalnızca ileri doğru değil her yöne çalıştırır. Ama daha eski okuma daha faydalı. Dönen bir kata, sorunun karşınızda uslu uslu durmadığını varsayan bir katadır.

Bu varsayım doğru. Gerçek bir sıkıntı sizin için hizaya girmez. Çoğu zaman tek kişi değildir. Neredeyse her zaman bir duvar, park etmiş bir araç, bir masa, bir kapı ya da bir merdiven vardır. Katanın sizi iki dakika boyunca düz ileri yürütmemesinin sebebi budur: dışarıda hiçbir ortam buna izin vermez.

Dönüş aslında neyin provası

İşe yarayan okuma şu. Katadaki her dönüş, önünüzdekiyle uğraşmayı bırakıp başka bir yere yönelme anıdır. Dönüşten sonra gelen teknik, dönüşün kendisinden çok daha az önemlidir.

Yön değiştirmek bir beceridir ve kırılgan bir beceridir. Stres altında insan kilitlenir. Dikkat, kendisini korkutan şeyin üzerinde daralır ve o dar koninin dışında kalan hiçbir şey işlenmez olur. Tek bir kişiye kilitlenmiş biri geri geri yürüyüp yola çıkar. Köşeye sıkışır. İki metre solundaki açık kapıyı fark etmez, çünkü o saniyeler boyunca o kapı onun için yoktur.

Dikkatle çalışılan kata bunun tam tersini yapar. Kilitlenmeyi kırıp yeni bir yere bakma alışkanlığını, bir antrenman içinde yüzlerce kez tekrarlayarak kurar. Bu alışkanlık, üzerine monte edilmiş tekniklerin hepsinden daha kıymetlidir.

Dojo dışında bunun karşılığı

Bunun için karategi giymeniz gerekmiyor. Aktarılabilir hâli, her yerde uygulanabilen ve hiçbir maliyeti olmayan küçük alışkanlıklardan ibaret.

• Bir mekâna, otobüse, kafeye ya da metro vagonuna girdiğinizde oturmadan önce çıkışları görün. Tedirgin bir şekilde değil, sadece not ederek.
• Nerede duracağınızı seçin. Arkanız açık ve çıkış yolu net bir yer, rahat bir köşeden daha iyidir.
• İstemediğiniz bir muhabbet başlarsa sıkışmayacak şekilde adım atın. Mesele baştan sona alan meselesidir ve alanı genelde yerinizde durarak kaybedersiniz.
• Karşınızdaki kişinin olayın tek kişisi olup olmadığını fark edin. Kilitlenmek en sık yapılan hatadır.
• Uzaklaşacaksanız kalabalığa ve ışığa doğru uzaklaşın, kestirmeye doğru değil.

Bunların hiçbiri çarpıcı değil ve hiçbiri cesaret istemiyor. Zaten mesele de bu. İşe yarayan yöntemler, elleriniz titrerken bile yapabildiğiniz sıkıcı olanlardır.

Katanın yapmadığı şey

Açıkça söylemek gerekiyor. Kata çalışmak kimseyi şiddet içeren bir karşılaşmayı kazanacak hâle getirmez; birkaç aylık ders ise hiç getirmez. Aksini söyleyen biri size bir şey satıyordur.

Kata, düşük stres altında yapılan bir provadır: hareket kalıplarının ve dikkat alışkanlıklarının provası. Prova kısmen aktarılır. Tamamen aktarılmaz ve gerçek adrenalin altında dojodaki hâlinizden daha yavaş, daha sakar ve çok daha az akıllı olursunuz. Antrenman riski azaltır. Riski ortadan kaldırmaz ve kimse size güvenlik vaat edemez.

Bu konuya özel bir sınır daha var. Kata, bilinen, boş, düz ve aydınlık bir alanda yön değiştirmenin provasıdır. Sokak bunların hiçbiri değildir. Alışkanlığı bir başlangıç noktası olarak görün, garanti olarak değil.

Türkiye'de acil çağrı numarası 112. Ezberleyin ve geç kalmaktansa erken aramaktan çekinmeyin. Yardım istemek olayı büyütmek değildir, mantıklı ilk adımdır.

Fikri nasıl çalışırsınız

Zaten antrenman yapıyorsanız bir ay boyunca dikkatinizi değiştirin. Katayı yapın ve her dönüşte gerçekten bakın. Önce baş, gözler salonda somut bir şey bulsun, sonra gövde gelsin. Yavaş olması sorun değil. Yavaş olması daha iyi.

Antrenman yapmıyorsanız yukarıdaki beş alışkanlığı iki hafta uygulayın. Tek başlarına da gayet işe yarıyorlar ve bunun için kimseye üyelik borcunuz yok.

Kartal'da bizimle çalışmak

Kartal Karate Akademisi'nde katayı, sınavda gösterilip sonra unutulan bir koreografi olarak değil, hareket ve dikkat çalışması olarak öğretiyoruz. Eğitmenlerimiz Sensei Behzad Yaghoubian ve Sensei Homa Yaghoubian uluslararası karate şampiyonlarıdır. Çocuk karate, yetişkin karate, kendini savunma ve kondisyon derslerimiz Yakacık Spor Kulübü, Spor Cd. No:4, Cumhuriyet Mahallesi, 34876 Kartal, İstanbul adresinde, Pazartesi'den Cumartesi'ye 09:00 ile 21:00 arasında yapılıyor.

İlk ders ücretsiz; karar vermeden önce nasıl çalıştığımızı görebilirsiniz. Deneme dersi için karatekartal.fit/tr/register adresinden kayıt olun ya da +90 501 366 56 30 veya +90 544 373 74 79 numaralarını arayın.